Fizika (29.09.2026) 1-smena

45 ta savol · saqlash uchun kiring

Fizika formulalar varaqasi / Лист формул по физике

Doimiy fizik kattaliklar / Физические постоянные

Kattalik	Qiymati
Erkin tushish tezlanishi	$g \approx 10\ \text{m/s}^2$
Gravitatsiya doimiysi	$G = \frac{20}{3}\cdot10^{-11}\ \frac{\text{N}\cdot\text{m}^2}{\text{kg}^2}$
Universal gaz doimiysi	$R = 8{,}31\ \text{J/(mol}\cdot\text{K)}$
Bolsman doimiysi	$k = 1{,}38\cdot10^{-23}\ \text{J/K}$
Avogadro soni	$N_A = 6\cdot10^{23}\ \text{mol}^{-1}$
Elementar zaryad	$e = 1{,}6\cdot10^{-19}\ \text{C}$

Kattalik	Qiymati
Kulon qonuni koeffitsiyenti	$k = 9\cdot10^{9}\ \frac{\text{N}\cdot\text{m}^2}{\text{C}^2}$
Elektr doimiysi	$\varepsilon_0 = 8{,}85\cdot10^{-12}\ \frac{\text{F}}{\text{m}}$
Magnit doimiysi	$\mu_0 = 4\pi\cdot10^{-7}\ \text{N/A}^2$
Yorug'likning vakuumdagi tezligi	$c = 3\cdot10^{8}\ \text{m/s}$
Plank doimiysi	$h = 4{,}125\cdot10^{-15}\ \text{eV}\cdot\text{s}$
Plank doimiysi	$h = 6{,}6\cdot10^{-34}\ \text{J}\cdot\text{s}$

O'nli old qo'shimchalar / Десятичные приставки

Old qo'shimcha	Ko'paytuvchi
T — tera	$10^{12}$
G — giga	$10^{9}$
M — mega	$10^{6}$
k — kilo	$10^{3}$
d — detsi	$10^{-1}$

Old qo'shimcha	Ko'paytuvchi
c — santi	$10^{-2}$
m — milli	$10^{-3}$
$\mu$ — mikro	$10^{-6}$
n — nano	$10^{-9}$
p — piko	$10^{-12}$

Mexanika / Механика

v=\frac{\Delta S}{\Delta t};\quad a=\frac{\Delta v}{\Delta t};\quad S=v_0t+\frac{at^2}{2};\quad \omega=\frac{\Delta\varphi}{\Delta t};\quad \varepsilon=\frac{\Delta\omega}{\Delta t};\quad \varphi=\omega_0t+\frac{\varepsilon t^2}{2};

\omega=2\pi\nu;\quad v=\omega r;\quad \nu\cdot T=1;\quad v=v_0\pm gt;\quad h=v_0t\pm\frac{gt^2}{2};

v_{0x}=v_0\cos\alpha;\quad v_{0y}=v_0\sin\alpha;\quad t_u=\frac{2v_{0y}}{g};\quad h_{max}=\frac{v_{0y}^2}{2g};\quad S=v_{0x}\cdot t_u;

\vec{a}=\vec{a}_\tau+\vec{a}_n;\quad a_n=\frac{v^2}{r};\quad m=\rho V;\quad \vec{a}=\frac{\vec{F}}{m};\quad \vec{F}_1=-\vec{F}_2;\quad F_{el}=-k\Delta\ell;

a=g(\sin\alpha\pm\mu\cos\alpha);\quad \vec{p}=m\vec{v};\quad \vec{F}\Delta t=\Delta\vec{p};\quad E_k=\frac{mv^2}{2};

M=F\ell;\quad F_1\ell_1=F_2\ell_2;\quad F_{ish}=\mu N;\quad N=\frac{A}{t}=\vec{F}\vec{v};

A=FS\cos\alpha;\quad E_p=mgh;\quad E_k+E_p=\text{const};\quad \vec{P}=m(\vec{g}-\vec{a});

g=\frac{GM}{R^2};\quad v_1=\sqrt{gR};\quad v_2=\sqrt{2gR};\quad x=A\cdot\sin(\omega t+\varphi_0);\quad v=\sqrt{\frac{T}{\rho_{ch}}};

v=\sqrt{\frac{E}{\rho}};\quad \omega=\sqrt{\frac{k}{m}};\quad T=2\pi\sqrt{\frac{m}{k}};\quad \omega=\sqrt{\frac{g}{\ell}};\quad T=2\pi\sqrt{\frac{\ell}{g}};\quad \Delta\ell=\ell-\ell_0;

\varepsilon=\frac{\Delta\ell}{\ell_0};\quad k=\frac{ES}{\ell_0};\quad F_A=\rho_sV_bg;\quad p=\rho gh;\quad S_1v_1=S_2v_2;

V_b=\frac{\rho_jV_j}{\rho_s};\quad p+\rho gh+\frac{\rho v^2}{2}=\text{const}.

Molekulyar fizika / Молекулярная физика

\nu=\frac{N}{N_A}=\frac{m}{M};\quad n=\frac{N}{V};\quad d=\sqrt[3]{\frac{VM}{mN_A}};\quad \rho=nm_0;

p=\frac{2}{3}n\bar{E}_k=\frac{1}{3}\rho\bar{v}^2=nkT;\quad \bar{E}_k=\frac{m_0\bar{v}^2}{2}=\frac{3}{2}kT;

\bar{v}=\sqrt{\frac{3RT}{M}}=\sqrt{\frac{3kT}{m_0}};\quad T=t+273;

pV=\nu RT;\quad p=\frac{\rho}{M}RT;\quad \frac{pV}{T}=\text{const};\quad Q=\Delta U+A;

A=p\Delta V;\quad \Delta U=\frac{3}{2}(p_2V_2-p_1V_1)=\frac{3}{2}\nu RT;\quad C=\frac{Q}{T_2-T_1};

c=\frac{Q}{m(T_2-T_1)};\quad \lambda=\frac{Q}{m};\quad r=\frac{Q}{m};\quad q=\frac{Q}{m};

\eta=\frac{Q_1-Q_2}{Q_1}\cdot100\ \%=\frac{T_1-T_2}{T_1}\cdot100\ \%;\quad F=\sigma l;

\sigma=\frac{F}{S};\quad \sigma=E|\varepsilon|;\quad W=\sigma S;\quad h=\frac{2\sigma}{\rho gr};\quad \Delta p=\frac{2\sigma}{R};

\rho=\frac{m}{V};\quad \varphi=\frac{\rho}{\rho_0}\cdot100\ \%=\frac{p}{p_0}\cdot100\ \%.

Elektr va magnetizm / Электричество и магнетизм

F=\frac{k|qQ|}{\varepsilon r^2};\quad E=\frac{k|Q|}{\varepsilon r^2};\quad F=qE;\quad \varphi=\frac{kQ}{\varepsilon r};\quad W_p=q\varphi;

E=\frac{\varphi_1-\varphi_2}{d};\quad A=q(\varphi_1-\varphi_2);\quad W_{el}=\frac{qU}{2};\quad C=\frac{\varepsilon\varepsilon_0S}{d};\quad q=CU;

W=\frac{\varepsilon\varepsilon_0E^2}{2};\quad C_p=C_1+C_2+\cdots+C_N;\quad \frac{1}{C_{k-k}}=\frac{1}{C_1}+\frac{1}{C_2}+\cdots+\frac{1}{C_N};

E=\frac{U}{d}=\frac{\sigma}{\varepsilon\varepsilon_0};\quad I=\frac{U}{R};\quad Q=I^2Rt;\quad P=IU;\quad I=ne\bar{v}S;\quad j=\frac{I}{S};

q=It;\quad E=\rho j;\quad R=\frac{\rho l}{S};\quad R=R_0(1+\alpha\Delta t);\quad R_{k-k}=R_1+R_2+\cdots+R_N;

\frac{1}{R_p}=\frac{1}{R_1}+\frac{1}{R_2}+\cdots+\frac{1}{R_N};\quad \mathcal{E}=\frac{A_{chet}}{q};\quad I=\frac{\mathcal{E}}{R+r};\quad \eta=\frac{R}{R+r}=\frac{U}{\mathcal{E}};

I_a=kU^{\frac{3}{2}};\quad T=2\pi\sqrt{LC};\quad \omega=\frac{1}{\sqrt{LC}};\quad W=\frac{q^2}{2C}+\frac{LI^2}{2};

Z=\sqrt{R^2+\left(\omega L-\frac{1}{\omega C}\right)^2};\quad I=\frac{U}{Z};\quad \cos\varphi=\frac{R}{Z};\quad P=I^2R=IU\cos\varphi;

I=\frac{I_0}{\sqrt{2}};\quad U=\frac{U_0}{\sqrt{2}};\quad B=\frac{\mu_0I}{2\pi R};\quad B=\frac{\mu_0I}{2R};\quad F=\frac{\mu\mu_0I_1I_2}{2\pi d}l;

F_A=BIl\sin\alpha;\quad F_L=qvB\sin\alpha;\quad R=\frac{mv}{qB};\quad T=\frac{2\pi m}{qB};\quad \omega=\frac{qB}{m};

\Phi=NBS\cos\alpha;\quad \Phi=LI;\quad W=\frac{\Phi I}{2}=\frac{LI^2}{2};\quad \mathcal{E}=-\frac{\Delta\Phi}{\Delta t}=-L\frac{\Delta I}{\Delta t}.

Optika, kvant, atom va yadro fizikasi. Nisbiylik nazariyasi

n=\frac{c}{v}=\sqrt{\varepsilon\mu};\quad \frac{\sin\alpha}{\sin\beta}=\frac{n_2}{n_1};\quad \pm\frac{1}{F}=\frac{1}{d}\pm\frac{1}{f};\quad D=\pm\frac{1}{F};

k=\frac{f}{d};\quad \frac{1}{F}=\left(\frac{n_l}{n_m}-1\right)\left(\pm\frac{1}{R_1}\pm\frac{1}{R_2}\right);\quad I=\frac{P}{S}=\mathcal{W}v;\quad I\sim\omega^4;

d\sin\varphi=k\lambda;\quad \lambda_m=\frac{b}{T};\quad I=\frac{I_0}{2};\quad I=I_0\cos^2\alpha;\quad I=\frac{\Phi}{\Omega};

E=\frac{\Phi}{S}=\frac{I}{R^2}\cos\varphi;\quad E=h\nu;\quad p=\frac{h\nu}{c}=\frac{h}{\lambda};\quad I=\frac{N}{S\cdot t}h\nu;

h\nu=A_{ch}+E_k^{max};\quad E_k^{max}=eU_{yop};\quad h\nu_{min}=\frac{hc}{\lambda_{max}}=A_{ch};

E_n=\frac{E_1}{n^2};\quad E_1=-13{,}6\ eV;\quad h\nu=E_n-E_m;\quad m_ev_nr_n=n\hbar;

r_n=n^2r_B;\quad v_n=\frac{v_1}{n};\quad E_{bog'}=\Delta mc^2;\quad E_{sol}=\frac{E_{bog'}}{A};

A=-\frac{dN}{dt};\quad N=N_0e^{-\lambda t}=N_0 2^{-\frac{t}{T}};\quad \lambda T=\ln 2\approx0{,}7;

\tau=\frac{\tau_0}{\sqrt{1-\frac{v^2}{c^2}}};\quad l=l_0\sqrt{1-\frac{v^2}{c^2}};\quad \rho=\frac{\rho_0}{1-\frac{v^2}{c^2}};\quad v=\frac{v_1+v_2}{1\pm\frac{v_1v_2}{c^2}};

m=\frac{m_0}{\sqrt{1-\frac{v^2}{c^2}}};\quad E_0=m_0c^2;\quad E=mc^2;\quad \vec{p}=m\vec{v};

E_k=(m-m_0)c^2;\quad E^2-c^2p^2=m_0^2c^4.

Moddalar va ularning xossalari / Вещества и их свойства

Zichlik (kg/m

^3

) / Плотность

Modda	Zichlik
benzin	700
kerosin	800
suv (4 °C)	1000
spirt	800
simob	13600

Modda	Zichlik
alyuminiy	2700
muz	900
mis	8900
po'lat	7800
temir	7800

Solishtirma issiqlik sig'imi (J/(kg·K)) / Удельная теплоёмкость

Modda	Qiymat
alyuminiy	900
mis	380
muz	2100
oltin	120

Modda	Qiymat
rux	400
suv	4200
temir	450
cho'yan	500

Molyar massa (g/mol) / Молярная масса

Modda	M
argon (Ar)	40
azot ( $N_2$ )	28
geliy (He)	4
neon (Ne)	20
havo	29
suv ( $H_2O$ )	18

Modda	M
karbonad angidrid ( $CO_2$ )	44
mis (Cu)	64
alyuminiy (Al)	27
kislorod ( $O_2$ )	32
vodorod ( $H_2$ )	2

Boshqa kattaliklar

Kattalik	Qiymat
Muzning solishtirma erish issiqligi (0 °C)	$330\cdot10^{3}\ \text{J/kg}$
Suvning solishtirma bug'lanish issiqligi (100 °C)	$2{,}3\cdot10^{6}\ \text{J/kg}$
Benzinning yonish issiqligi	$46\cdot10^{6}\ \text{J/kg}$
Neftning yonish issiqligi	$44\cdot10^{6}\ \text{J/kg}$

Kattalik	Qiymat
Spirtning yonish issiqligi	$29\cdot10^{6}\ \text{J/kg}$
Tabiiy gazning yonish issiqligi	$44\cdot10^{6}\ \text{J/kg}$
Toshko'mirning yonish issiqligi	$29\cdot10^{6}\ \text{J/kg}$
Yog'ochning yonish issiqligi	$10\cdot10^{6}\ \text{J/kg}$

Sirt taranglik koeffitsiyenti (20 °C),

10^{-3}

N/m

Modda	Qiymat
benzin	21
kerosin	24
suv	73
spirt	22
sovun eritmasi	40
simob	510

O'tkazgichlarning solishtirma qarshiligi (20 °C),

10^{-8}\\ \\Omega\\cdot

Modda	Qiymat
mis	1,7
alyuminiy	2,8
volfram	5,5
temir	9,8
nikelin	40
nixrom	110

Nur sindirish ko'rsatkichi / Показатель преломления

Modda	n
suv	$4/3$
shisha	1,5
yoqut	1,76
olmos	2,42

Ayrim birliklar o'rtasidagi munosabat va normal sharoit

Munosabat	Qiymat
0 °C	$273\ \text{K}$
1 u	$1{,}66\cdot10^{-27}\ \text{kg}$
1 eV	$1{,}6\cdot10^{-19}\ \text{J}$
1 mm Hg	$133{,}3\ \text{Pa}$
Normal bosim	$10^{5}\ \text{Pa}$
Normal temperatura	$0\ ^\circ\text{C}$

Shartli belgilar / Условные обозначения

× ×— magnit induksiya chiziqlari o'quvchidan qog'oz tekisligiga tik yo'nalgan
• •— magnit induksiya chiziqlari qog'oz tekisligidan o'quvchiga tik yo'nalgan
⊕— o'tkazgichdagi tok o'quvchidan qog'oz tekisligiga tik yo'nalgan
⊙— o'tkazgichdagi tok qog'oz tekisligidan o'quvchiga tik yo'nalgan

Eslatma: bu formulalar yordam sifatida tavsiya qilinadi.

Jism umumiy harakat vaqtining birinchi 1/3 qismida

2\upsilon

tezlik bilan, qolgan 2/3 qismida esa

1{,}5\upsilon

tezlik bilan tekis harakatlandi. Jismning butun yo'ldagi o'rtacha tezligini toping.

Jism tekis harakatlanganda mexanik quvvatning tezlikka nisbati (

P/\upsilon

) qaysi kattalikka teng?

Tekis sekinlanuvchan harakat qilayotgan jism 6 s da to'xtadi. U oxirgi (6-) sekundda 24 m yo'l bosdi. Jism 3-sekundda qancha yo'l bosgan?

Temir (

M = 56

g/mol) temperaturasi

\Delta T = 5

K ga oshirildi. Bitta atomning ichki (issiqlik harakati) energiyasi qanchaga ortadi? Atomni bir atomli ideal gaz zarrasi kabi qarang,

k = 1{,}38\cdot10^{-23}

J/K.

Zanjirda 6 Ω va 3 Ω li rezistorlar parallel ulangan, ularga 5 Ω li rezistor ketma-ket ulangan. Zanjir uchlaridagi kuchlanish 70 V. Ampermetr (umumiy tok) ko'rsatishini toping.

Qarshiligi 40 Ω bo'lgan o'tkazgich uchlariga 80 V kuchlanish berildi. O'tkazgichdan o'tayotgan tok kuchi qancha?

Silliq gorizontal sirtda (

\mu = 0

) massalari 3 kg va 2 kg bo'lgan ikki jism ip bilan bog'langan. 2 kg li jismga gorizontal o'zgarmas

F = 40

N kuch qo'yilgan. Harakat boshlangandan 2 s o'tgach ip uzildi. Ip uzilgandan 3 s o'tgach jismlar orasidagi masofa qanchaga o'zgaradi?

Ideal gazning bosimi 20 % ga, hajmi esa 50 % ga oshirildi. Gaz massasi o'zgarmaydi. Gazning absolyut temperaturasi qanday o'zgaradi?

Zaryadi

-16q

bo'lgan suv tomchisi 4 ta elektron qabul qildi (

q

– elementar zaryad). Tomchining yangi zaryadi qanday?

10.

Radiuslari

r_1 = 5r

r_2 = 3r

bo'lgan ikkita metall sharning zaryadlari

q_1 = -20q

q_2 = 4q

. Dastlab sharlar

F_1

kuch bilan tortishadi. Sharlar tekkizilib, oldingi joylariga qaytarilsa,

F_2

kuch bilan ta'sirlashadi.

F_1/F_2

ni toping. Sharlar orasidagi masofa radiuslaridan ancha katta.

11.

Yopiq ballondagi gazning temperaturasi

t_1 = 27\ ^\circ

C dan

t_2 = 42\ ^\circ

C gacha oshirildi. Ballon hajmi o'zgarmaydi. Gaz bosimi necha foizga ortdi?

12.

O'quvchi 50° li burchakka 10 marta kattalashtiradigan lupa orqali qaradi. Lupada ko'ringan burchak necha gradus bo'ladi?

13.

Jism boshlang'ich tezliksiz erkin tushmoqda. Og'irlik kuchi tushish vaqtining birinchi yarmida

A_1

, ikkinchi yarmida

A_2

ish bajardi.

A_1/A_2

ni toping.

14.

Tinch turgan uran yadrosi α zarra chiqarib yemirildi:

{}^{238}_{92}\mathrm{U} \to {}^{4}_{2}\mathrm{He} + {}^{234}_{90}\mathrm{Th}

Hosil bo'lgan toriy yadrosining orqaga tepilish tezligi

\upsilon = 200

km/s. α zarraning tezligini toping.

15.

Moddiy nuqta koordinatasining vaqtga bog'lanish grafigi rasmda berilgan. Nuqta tezligining vaqtga bog'lanish tenglamasini toping (SI da).

16.

Ikki zarra bir to'g'ri chiziq bo'ylab bir yo'nalishda

\upsilon_1 = 7c/8

\upsilon_2 = c/2

tezliklar bilan harakatlanmoqda. Zarralarning bir-biriga nisbatan tezligini toping.

17.

Nuqtaviy manbadan

r_1 = 2

m masofada elektromagnit to'lqin energiyasining hajmiy zichligi

w_1 = 8

µJ/m³. Manbadan

r_2 = 4

m masofada to'lqin intensivligi qancha?

c = 3\cdot10^8

m/s.

18.

Idish suyuqlik bilan to'ldirilgan (rasmga qarang). A nuqtada suyuqlikning gidrostatik bosimi 60 kPa. B nuqtadagi gidrostatik bosimni toping.

19.

Suv sirtidan

h = 3

m chuqurlikda radiusi

r = 36{,}5

µm bo'lgan havo pufakchasi bor. Atmosfera bosimi

p_0 = 100

kPa, suvning sirt taranglik koeffitsiyenti

\sigma = 73

mN/m,

\rho = 1000

kg/m³. Pufakcha ichidagi havo bosimini toping.

20.

Garmonik tebranish tenglamasi

x = A\cos(\pi t)

(SI da). Tebranish davrini toping.

21.

Quvvati

P

bo'lgan yorug'lik manbai

t

vaqtda bir xil to'lqin uzunlikdagi

N

ta foton chiqaradi. Nurlanishning to'lqin uzunligini toping (

h

– Plank doimiysi,

c

– yorug'lik tezligi).

22.

Qarshiligi 115 Ω bo'lgan elektr isitgich 230 V kuchlanishga ulangan. U 110 minutda 31 °C li 6 l suvni qaynash temperaturasigacha isitdi va 300 g suvni bug'ga aylantirdi. Isitgichning FIK ini toping.

c = 4200

J/(kg·K),

L = 2{,}3

MJ/kg.

23.

Uzunligi 24 m bo'lgan o'tkazgich (masalan, samolyot qanoti) induksiyasi

B = 3

mT bo'lgan magnit maydonda maydonga va o'ziga tik yo'nalishda

\upsilon = 500

m/s tezlik bilan harakatlanmoqda. O'tkazgich uchlaridagi potensiallar farqini toping.

24.

G'altakdan

I

tok o'tganda uning magnit maydon energiyasi

W

ga teng. G'altak induktivligini toping.

25.

Molekulalarining erkinlik darajalari soni

i

bo'lgan

\nu

mol ideal gazning temperaturasi

\Delta T

ga o'zgardi. Gaz ichki energiyasining o'zgarishini toping.

26.

Bir tekis zaryadlangan cheksiz tekislik maydonida turgan

q

nuqtaviy zaryadga

F

kuch ta'sir qiladi. Tekislikning sirt zaryad zichligi modulini toping.

27.

Fotoeffektda metallga tushayotgan yorug'likning chastotasi o'zgarmagan holda intensivligi 3 marta oshirildi. Vaqt birligida urib chiqarilgan fotoelektronlar soni qanday o'zgaradi?

28.

Radiusi

r = 2

cm bo'lgan halqadan

I = 12

A tok o'tmoqda. Halqa markazidagi magnit maydon kuchlanganligini toping.

29.

Rasmda ko'rsatilgandek, B nuqtaga massasi

m = 12

kg bo'lgan yuk osilgan. AB sterjen devor bilan α burchak hosil qiladi,

\sin\alpha = 5/13

. Sterjenlar massasini hisobga olmang. CB sterjenga ta'sir qiluvchi kuchni toping.

30.

Bu savolning matni manbada berilmagan (savol yuklanmagan).

31.

Bu savolning matni manbada berilmagan (savol yuklanmagan).

32.

Bu savolning matni manbada berilmagan (savol yuklanmagan).

Topshiriqlar (33-35) va javob variantlari (A-F) ni o'zaro moslashtiring.

33-35.

Bir xil

m

massali ikki jism o'zaro gravitatsion ta'sir ostida umumiy massa markazi O atrofida aylana bo'ylab harakatlanadi. Har bir jismdan massa markazigacha bo'lgan masofa

r

, ya'ni jismlar orasidagi masofa

2r

ga teng. Sistema faqat o'zaro gravitatsion ta'sir hisobiga barqaror aylana bo'ylab harakat qiladi.

G

– gravitatsion doimiy.

36.

Krandan neft vertikal pastga uzluksiz oqmoqda. Krandan chiqish joyida oqimning ko'ndalang kesim yuzi

S_1 = 45

cm², tezligi esa

\upsilon_1 = 1

m/s.

a) Krandan 4 m pastdagi nuqtada neft oqimining tezligini (m/s) aniqlang.

b) Shu nuqtadagi neft oqimining ko'ndalang kesim yuzini (cm²) aniqlang.

37.

Massasi

m = 2

kg bo'lgan jism 45 m balandlikdan boshlang'ich tezliksiz erkin tushmoqda.

a) Jism yer sathidan 25 m balandlikda bo'lgan paytdagi kinetik energiyasini (J) aniqlang.

b) Jismning harakat davomida erishadigan maksimal kinetik energiyasini (J) aniqlang.

38.

Moddiy nuqta radiusi

R

bo'lgan aylana bo'ylab harakatlanmoqda. Uning trayektoriya bo'ylab bosib o'tgan yo'li vaqtga

S = 2t + 0{,}5t^2

qonun bilan bog'langan.

\pi \approx 3

deb oling.

t = 2

s paytdagi normal tezlanishni

R

orqali ifodalang.

b) Nuqta aylana bo'ylab 4 marta to'liq aylanganda bosib o'tadigan yo'lni

R

orqali ifodalang.

39.

Bir atomli ideal gazning boshlang'ich hajmi

V_1 = 6

l, bosimi

p_1 = 300

kPa. Jarayon davomida gaz bosimi hajmga to'g'ri proporsional ravishda o'zgaradi (

p \propto V

). Gaz bosimi boshlang'ich qiymatiga nisbatan 3 marta kamayguncha siqiladi.

a) Gaz ichki energiyasining qancha kamayganini (J) aniqlang.

b) Jarayon davomida gaz bajargan ishning algebraik qiymatini (J) aniqlang.

40.

Lift

a = 7{,}5

m/s² tezlanish bilan vertikal pastga harakatlanmoqda. Lift ichidagi spirtga radiusi

r = 0{,}5

mm bo'lgan ingichka kapillyar nay tushirildi. Spirt nay devorini to'liq ho'llaydi. Spirt uchun

\rho = 800

kg/m³,

\sigma = 22

mN/m,

\pi \approx 3

deb oling.

a) Spirt kapillyar nay ichida qanday balandlikka (cm) ko'tarilishini aniqlang.

b) Kapillyarda ko'tarilgan spirtning og'irlik kuchiga qarshi bajarilgan ishni (µJ) aniqlang.

41.

Botiq sferik ko'zguda buyumning 3 marta kattalashgan haqiqiy tasviri hosil qilindi. Buyum bilan tasvir orasidagi masofa 40 cm ga teng.

a) Buyumdan ko'zguning qutbigacha bo'lgan masofani (cm) aniqlang.

b) Ko'zguning egrilik radiusini (cm) aniqlang.

42.

Radiusi

r = 4

cm bo'lgan bir xil 27 ta sferik o'tkazgich tomchining har birining elektr potensiali

\varphi_1 = 40

V. Tomchilar birlashtirilib bitta katta sferik tomchi hosil qilindi.

k = 9\cdot10^9

N·m²/C² deb oling.

a) Hosil bo'lgan katta sharning elektr potensialini (V) aniqlang.

b) Katta sharning elektr zaryadini (C) aniqlang.

43.

Egrilik radiusi

R = 40

cm bo'lgan botiq sferik ko'zgu buyumning 3 marta kattalashgan haqiqiy tasvirini hosil qiladi.

a) Buyumdan ko'zguning qutbigacha bo'lgan masofani (cm) aniqlang.

b) Buyum bilan tasvir orasidagi masofani (cm) aniqlang.

44.

Bu savolning matni manbada berilmagan (savol yuklanmagan).

a) Savol yuklanmagan.

b) Savol yuklanmagan.

45.

Shaffof idishda turli darajada g'alayonlangan va g'alayonlanmagan vodorod atomlari bor. Asosiy holatdagi vodorod atomining ionlanish energiyasi 13,6 eV. Idishga energiyalari 3,2 eV (1-nur), 1,89 eV (2-nur) va 0,34 eV (3-nur) bo'lgan fotonlar oqimi tushirildi.

a) Qaysi nur atomlarni ionlashtirmasdan to'liq yutiladi? (nur raqamini yozing)

b) Qaysi nur asosiy holatdagi atomning elektronini ionlashtira oladi? (nur raqami yoki "hech qaysi")

Savol	A	B	C	D	E	F
33. Sistemaning to'liq mexanik energiyasini aniqlang.
34. Sistemaning gravitatsion potensial energiyasini aniqlang.
35. Sistemaning umumiy kinetik energiyasini aniqlang.